تاريخ انتشار: 11 مرداد 1389 ساعت 19:39

خلاقیت هنری توصیه‌بردار نیست | گفتگو با محمدرفیع ضیایی

فاضل ترکمن




نگاه کلی تان به طنز جوانان و در واقع طنز امروزی چیست؟

آثاری که من دیدم و احتمالاً گلچینی از آثار طنز پردازان جوان است ،‌ در قالب های داستان کوتاه،‌ داستان واره ها و مطالب کوتاه ارائه شده و روی هم رفته بسیار امیدوار کننده بود . ضمن این که بعضا" باید واژه طنز را در مورد همه آثار با وسواس به کار برد . شاید در این مورد بهتر باشد که آثار را در گستره شوخی ،‌ فکاهی ،‌ طنز ،‌ طنز سیاه ، گروتسک ،‌ فانتزی و حتی هجو بررسی کرد . محدود کردن آثار به داشتن شرایط طنز ناچار پاره یی از آثار را از دور خارج می کند .
در کل آثار جوانان در این مقولات هنوز پیوند زیادی با قالب های نوشتاری نشریات طنز و فکاهی قدیم ایران دارد ،‌ گر چه به کارگیری واژه های نو در مواردی و ابداع قالب های جدید نشانی است از جرقه های جدید در ادبیات شوخ پردازان جوان .

چه توصیه های برای پیشرفت آثار طنز ِ  طنزپردازان جوان دارید؟
آثار شوخ طبعانه نوشتاری گونه یی از خلاقیت های هنری است و خلاقیت های هنری توصیه بردار نیست . آنچه می تواند در این مورد راهگشا باشد وجود نشریاتی است که بتواند خط ارتباط بین خالقان آثار و مخاطبان باشد . اگر نشریات متعدد از مخاطبان عام (‌از شوخی و فکاهی ) گرفته تا مخاطبان خاص (طنز ، طنز سیاه و گروتسک ) در ایران منتشر می شدند ، می توانستند بنا به سطح و جایگاه آن نشریات آثار خود را ارتقاء دهند . در این صورت نوعی فعالیت حرفه یی برای خلق آثار برتر صورت می گرفت . متاسفانه در ایران چندین نشریه از این گونه را نداریم که با هم مقایسه کنیم . ناچار باید به نمونه های خارجی این گونه آثار اشاره کرد . مثلا در نشریه « مَد MAD » و « نیویورکر NEWYORKER »که هر دو در آمریکا منتشر می شوند دو گونه عام و خاص از مطالب و حتی تصاویر طنز و فکاهی به چاپ می رسد و هر کدام نویسندگان خاص خود را دارند. چاپ اثر در نیویورکر از سطح بالاتری برخوردار است .
تعدد نشریات باعث گسترش رقابت در بهتر نوشتن هم می شود . موضوع بعدی این که در بسیاری از کشورهای جهان این گونه خلاقیت به صورت حرفه یی صورت می گیرد و نه تفننی . در ایران معمولا این نوع فعالیت به عنوان کار دوم و یا کاری تفننی به حساب می آید و طنز پردازی نوشتاری یک کارحرفه یی به حساب نمی آید که نویسنده بدون داشتن دغدغه های زندگی به خلاقیت بپردازد . در اصل خود نویسنده هم خیلی کار خود را جدی نمی گیرد . نشریه یی که این آثار را هم چاپ می کند چندان در کار حرفه یی اش جدی نیست و در اصل از مرحله تولید تا چاپ همه چیز غیرحرفه یی و شوخی برگزار می شود .

برگزاری جشنواره طنز مکتوب را چه طور ارزیابی می کنید و چه پیشنهاداتی برای بهتر برگزار شدن این جشنواره دارید؟
این که جشنواره یی به این خاطر برگزار می شود امری است بسیار مهم و مفید . اما جشنواره ها به خودی خود در کلمه بستر سخت افزارهای هر مقوله یی را آماده می کنند تا مقولات اصلی در درون آنها به نمایش و بررسی گذاشته شوند . پس آنچه مهم است غنای آن مقولاتی است که مورد بررسی قرار می گیرد . در این مورد خاص هر چه محتوای مطالب طنز پردازان غنی تر باشد وزنه جشنواره را هم غنی تر خواهد کرد . جشنواره ها می توانند با غنی کردن احاطه خود بر حوزه فعالیت شان دیدی وسیع تر از آنچه می خواهند بررسی کنند را داشته باشند . به این جهت وجود یک دبیرخانه دائم ضروری است . این دبیرخانه می تواند در طول سال هم فعالیت های این گونه از آثار را رصد کند و نهایتا به یک جمع بندی قابل قبولی برسد . این که هر ساله یک جشنواره به مدت کوتاهی فعال باشد باعث گسستگی دایره فعالیتش می شود . طبعا اعضای دبیرخانه باید افراد علاقه مند و صاحب نظر در این رشته باشند . در این صورت خالقان آثار شوق بیشتری برای شرکت پیدا خواهند کرد . چون جشنواره را مرجعی می دانند که بر این کار احاطه دارد و از چند و چون استعدادهای تازه و خلاقیت های نو خبر دارد . در دنیا هم این امر به صورت یک سنت درآمده که تجربه ،‌ تبحر ، دقت و تخصص و صداقت هر جشنواره جایگاه آن را تعیین می کند . به این جهت حتی پذیرفته شدن یک اثر در یک جشنواره به تنهایی نوعی امتیاز به حساب می آید .در این حالت جشنواره برای پذیرفتن آثار معیارهای حرفه یی را به کار می گیرد و خالقان آثار نیز کوشش می کنند آثار خود را به معیارهای قابل قبول جشنواره تخصصی برسانند و شرکت در آن را افتخاری برای خود بدانند .

 

 


نظر بگذارید

نام و نام خانوادگی:
پست الکترونیکی (email):
وب سایت:
* متن نظر: