تاريخ انتشار: 6 شهریور 1390 ساعت 01:24

از نان شب هم واجب‌تر... | گفتگو با شهرام شکیبا

لیلا باقری

 





مهر و آبان برای اهالی طنزپرداز کشور  با رویداد مهمی با عنوان «جشنواره طنز مکتوب» گره‌خورده است؛ اتفاقی خوشایند که سالی یک بار اغلب طنزپردازان را گرد هم جمع می‌کند و از سویی بستر ظهور طنزپردازان جوان را نیز آماده می‌کند.
در همین زمینه با شهرام شکیبا؛ طنزپرداز، منتقد و همچنین یکی از دوران این جشنواره در دوره‌های گذشته به گفتکو نشستیم و وی از لزوم تشکیل دپارتمان طنز در حوزه هنری گفت و انتشار نشریه طنز را از نان شب هم واجب‌تر دانست.


جناب شکیبا، برگزاری جشنواره طنز مکتوب در این چندساله چه کمکی به رشد طنزپردازان در کشور کرده است؟
برگزاری جشنواره کاری در جهت رشد جوانان طنزپرداز انجام نمی‌دهد. در حقیقت شما با برگزاری جشنواره جوانان طنزپرداز جدید را کشف می‌کنید. البته درست است عرصه رقابت به وجود می‌آید اما اینطور نیست که جوانی بگوید یک سال مطالعه می‌کنم تا در این جشنواره شرکت کنم و مقام بیاورم. جشنواره مجالی برای شناخت چهره‌های جدید است و ما دوستان طنزپرداز زیادی را با همین جشنواره شناختم و برخی‌هاشان هم الان همکار من هستند.

چه میزان توانسته است نظر و دیدگاه مسئولان را به مقوله طنز تلطیف کند؟
برای یافتن این پاسخ این سوال باید دید چه میزان مسئولان در جشنواره حضور دارند. ما بروشور و کتاب جشنواره را برای مسئولان بسیاری می‌فرستیم اما واقعیت این است که مسئول مربوطه در طول روز بروشورهای زیادی به دستش می‌رسد. بنابراین نظر هیچ مسئولی با یک بروشور عوض نمی‌شود. به نظرم کار مداوم سالیانه که بازتاب رسانه‌ای داشته باشد، می‌تواند نظر مسئولان را نسبت به طنز عوض کند و نباید گمان کنیم با یک جشواره می‌توان نظر مسئولان را عوض کرد...
در همین راستا بهترین کار استفاده از برند است؛ حوزه هنری یک برند بوده و همه می‌دانند کسانی که زیر پرچم حوزه جمع شدند طبیعتا دوستان این کشور و انقلاب هستند. به نظرم باید از برند حوزه باید برای تولید یک نشریه طنز استفاده شود. چیزی که در کشور ما وجود ندارد و تا زمانی که ایجاد نشود نگاه به طنز و طنزپرداز اصلاح نخواهد شد. همه امیدواری من این است که دوستان ما در حوزه اهتمامی بر این امر بگذارند.

چقدر حضور جوانان برگزیده بعد از برگزاری چند دوره این جشنواره در عرصه طنز پررنگ شده است؟
یقینا رشد داشته و اگر بگوییم اینطور نبوده بی‌انصافی است. اما باید توجه شود که هزینه‌ای که برای هر جشنواره صرف می‌شود را باید جزء هزینه‌های طبیعی و جاری و رزومره هر سیستمی دید. گاهی محاسبه می‌کنیم که انقدر تومان هزینه کردیم و بیست جوان برتر معرفی شدند، آیا این هزینه می‌ارزید؟ این نگاه اشتیاه اقتصادی به مقوله فرهنگ است. وجود جشنواره طنز فارق از اینکه چه نتیجه‌ای در بر داشته باشد میلیاردها تومان برای این کشور ارزش دارد. چون هر طنزپرداز برای کشور ما می‌تواند میلیاردها تومان ارزش داشته باشد.
«مصلحت دید من آن است که یاران همه کار، بگذارند و خم طره یاری گیرند». سر زلف نگار گرفتن در شرایط فعلی که در آن هستیم اهتمام داشتن برای نشریه طنز است. ما نیازمند یک نشریه طنز هستیم و این از نان شب‌مان هم واجب‌تر است. جوانان مستعد ممکن است در نشریات محلی بنویسند یا جسته و گریخته کتاب‌هایی هم چاپ شود اما در حقیقت استعدادها کشف و خنثی می‌شوند. ما جوان مستعدی را معرفی می‌کنیم و او هم آماده کار است و به چند جا به اعتبار مقام و جایزه‌اش مراجعه می‌کند اما با جواب «نه» مواجه می‌شود! چون نشریات هم خیلی دست به عصا راه می‌روند. هیچ تحولی در جامعه طنز ما صورت نمی‌گیرد مگر با چاپ نشریات مختص طنز.

برخی دوستان طنزپرداز از عدم شرکت نفرات برتر سال‌های گذشته در بخش رقابتی گله داشتند و عنوان می‌کنند تقدیر صرف از برگزیدگان باعث پایین آمدن کیفیت جشنواره و دلسردی شرکت کنندگان می‌شود، نظر شما چیست؟
این به سیاست گذاری های جشنواره برمی‌گردد. جشنواره می‌تواند در دو بحش حرفه‌ای و آماتور برگزار شود. در بخش حرفه‌ای همه شرکت کنند و افرادی که دو دوره برگزیده شدند نیز آثارشان در همین سطح بررسی شود. یک بخش آماتور هم داشته باشیم برای کسانی که تا به حال برگزیده نشدند یا کار مداوم طنز نویسی ندارند. دوستان بر این اساس که کار را بر کشف استعدادها گذاشتند، می‌گویند طنزپردازان حرفه‌ای شرکت نکند و کسانی که سال گذشته برگزیده شدند به مرحله نهایی نرسند تا همیشه یک نفر جایزه نگیرد. فکر درست است، اما این هم درست نیست که کسی که یک بار جایزه گرفت دیگر جشنوراه به او کاری نداشته باشد. از همین رو بهتر است این تفکیک انجام شود و آثار در دو سطح برگزیده شود. خیلی هم کار سختی نیست؛ داوران که همه آثار را می‌خوانند فقط باید مسئله ریالی آن برای اهدای جایزه حل شود.

آفت‌های احتمالی که با این شیوه کنونی ممکن است گریبان جشنواره را بگیرد چیست؟

اول پایین آمدن سطح آثار و دوم هم اینکه جوان‌هایی که دو دوره شرکت کردند و حداقل انگیزه‌ای داشتند برای رسیدن به سطوح بالاتر و گرفتن جایزه، انگیزه خود را برای نوشتن از دست می‌دهند. درحال حاضر این جشنواره انگیزه‌ای برای نوشتن طنز است و اگر این انگیزه را بگیریم و با توجه به اینکه در مطبوعات هم اتفاقی در زمینه طنز نمی‌افتد و مجله طنزی هم نداریم مطمئنا به ضرر جریان طنز می‎شود.

و نکته آخر...
بد نیست یک بار هم خود مسئولان حوزه با من گفتگو کنند و برای متفاوت شدن جشنواره همفکری بخواهند. این اتفاق نمی‌افتد و من فقط سالی یک بار به عنوان داور می‌آیم. مشورت به شکل دوستانه وجود دارد اما جشنواره هیئت علمی نیاز دارد و کار هیئت علمی این نیست که فقط در ایام جشنواره داوری کند. هیئت علمی برای جشنواره در طول سال سیاست‌گذاری می‌کند. این معنای یک جشنواره پویاست که باید اتفاق بیافتد. 
علاقه من این است که دپارتمان طنز در حوزه وجود داشته باشد. طنز مکتوب یک بحث است و حوزه تولیدات سینمایی و... هم دارد و این نیازمند سیاستگذاری در طنز است. حوزه بنا بوده که پیشانی هنر انقلاب باشد. آیا هر انقلاب نیازی به طنز و مشاوره با طنزپردازانی که از خود حوزه بیرون آمدند ندارد؟ این حس بی‌نیازی برای بچه‌هایی که کار طنز می‌کنند و از حوزه فاصله گرفتند حس بدی است. فکر می‌کنند حوزه نیازی به آن‌ها ندارد و تنها حالا سالی یکبار دور هم جمع می‌شوند.


نظرات
مرتضی باقری راد

سلام

آدرستان را از آقای سعید سلیمان پور ارومی گرفتم.
من كارشناس ارشد فیزیك هستم و در حال حاظر كتابی را در نوبت چاپ دارم كه مشتمل بر سه فصل طنز، لطیفه و لطیفه علمی می باشد.
لطفا به سوالات بنده پاسخ دهید.
1- آیا در دانشگاههای دنیا هیچ دوره دانشگاهی اعم از دكترا، فوق لیسانس و یا حتی مدارك كوتاه مدت دانشگاهی برای علاقه مندان به لطیفه سرایی به طور مستقل وجود دارد؟
2- منابع معتبر (اعم از كتب و یا وبلاگ و وب سایتهای بین المللی) در زمینه لطیفه نویسی را معرفی نمایید؟
با سپاس
مرتضی باقری راد

نظر بگذارید

نام و نام خانوادگی:
پست الکترونیکی (email):
وب سایت:
* متن نظر: