تاريخ انتشار: 16 آبان 1396 ساعت 10:06

116اُمین نشست دگرخند برگزار شد

بررسی طنز در ادبیات دوران دفاع مقدس

116‌اُمین نشست «دگرخند» با موضوع  بررسی طنز در ادبیات دفاع مقدس با حضور ابوالقاسم صادقی، نویسنده و طنزنویس رادیو، روز گذشته در سالن آفرینش‌های ادبی حوزه هنری برگزار شد.

ابولقاسم صادقی در تازه‌ترین برنامه «دگرخند» دفتر طنز حوزه هنری که با حضور جمعی از علاقه‌مندان و طنز‌نویسان برگزار شد، به بررسی طنز در ادبیات دفاع مقدس با نگاهی به مجله «فکاهیون» پرداخت. وی با بیان اینکه چاپ اولین مطلب خود را در مجله توفیقِ سال 1339 و در سن 13سالگی تجربه کرده ‌است، گفت: فضای مطبوعات در یک سالِ نخستین پس از انقلاب مشابه فضای مطبوعات پیش از کودتای سال 32 بود. اتفاقا اولین نشریه طنزی هم که بعد از انقلاب منتشر شد، «بهلول» بود که پیش از کودتا هم منتشر می‌شد.

صادقی با اشاره به اینکه مجله «فکاهیون» در ابتدا با عنوان «توفیقیون» منتشر می‌شد، گفت: پیش از انقلاب، از زمان تعطیلی نشریه «توفیق» تا سال 57، دوران خاصی برای مطبوعات طنز بود؛ چون دولت اجازه انتشار مطبوعات انتقادی را نمی‌داد و در نتیجه، تنها 2 نشریه توانستند در آن سال‌ها منتشر شوند که آن ها هم به انتشار فکاهیات اجتماعی می‌پرداختند. اما با برافتادن نظام شاهنشاهی، آزادی بیشتری برای مطبوعات به‌وجود آمد.

وی در خصوص سوابق خود، گفت: من در سال 1326 در تهران به دنیا آمدم. سال 1346 از دبیرستان بامداد دیپلم ادبی گرفتم و در سال 1349 از دانشگاه تهران در رشته زبان و ادبیات عرب فارغ التحصیل شدم. از سیزده سالگی با روزنامه توفیق همکاری خود را آغاز کردم و از سال 1345 یعنی از شانزده سالگی عضو هیئت تحریریه آن نشریه شدم. همچنین تا سال 1350 که سال خاموشی و توقیف «توفیق» بود؛ همکاری من با این نشریه ادامه داشت.

صادقی ادامه داد: از سال 1351 با مجله کاریکاتور همکاری داشتم و در سال 1353 سردبیر آن مجله شدم. هم‌زمان با این فعالیت‌ها با رادیو و تلویزیون همکاری خود را آغاز کردم. برنامه صبح جمعه با رادیو و سپس عصرهای جمعۀ رادیو را می‌نوشتم. در سال 1357 نویسندۀ تمام وقت رادیو و تلویزیون شدم و برنامه‌های صبح جمعه با رادیو، ارمغان هفته، دوخت و دوز، عصر جمعه، بامدادی، چشم انداز، راه شب و راه زندگی را در رادیو می‌نوشتم. از سال 1357 تا 1359 در روزنامه کیهان و مجله زن‌ روز به کار نویسندگی مشغول شدم.

وی افزود: از بهمن سال 1361 مجله توفیقیون را منتشر کردم که پس از چهار شماره، نام مجله به فکاهیون تغییر یافت. فکاهیون تا مهر 1369 به مدت نه سال منتشر می‌شد و تا مدت‌ها تنها نشریه طنز در کشورمان بود. از 1369 هشت کتاب از جمله لطیفه کتاب‌های لطیفه به قلم من منتشر شد. همچنین از سال 1367 با گروه اجتماعی شبکه اول سیما و برنامه جُنگ هفته همکاری داشتم و در حال حاضر در سازمان صدا و سیما با شبکه‌های مختلف رادیو و تلویزیونی همکاری دارم.

جنگ تاثیر مستقیم بر مطالب و فعالیت مجله «فکاهیون» داشت

 

صادقی در مورد طنزنویسی و فعالیت مجله فکاهیون در دوران جنگ گفت: در ابتدای آغاز جنگ به ما گفته شد که دست از کار بکشیم تا جنگ پایان یابد. اما پس از مدتی دیدم که این جنگ سر دراز دارد و معلوم نیست که تا کی ادامه یابد. در نتیجه دوباره با پیگیری‌هایی که داشتیم موفق به انتشار شدیم.

این نویسنده طنز باسابقه کشور در ادامه گفت: جنگ و وقایع مربوط به آن روی سوژه‌های انتخابی ما نیز تاثیر گذاشت. ما در آن دوران  به هر موضوعی نمی‌پرداختیم. در آن دوران معتقد بودند که نشریات باید سعی در تلطیف فضای جامعه داشته‌ باشند. به همین دلیل بیشتر به مسائل اجتماعی پرداخته شد. اما ما هم کار خود را بلد بودیم و برای آن برنامه‌هایی داشتیم. به عنوان مثال، آن زمان موضوع احتکار مورد توجه بود و مردم با آن درگیر بودند. در نتیجه ما هم در قالب طنز به آن مسائل می‌پرداختیم.

وی ادامه داد: کار سخت و دشواری پیش رو داشتیم. از یک طرف باید سعی می‌کردیم ایجاد نگرانی نشود و از سوی دیگر باید با هنر طنز فشارهای فکری و روانی موجود در جامعه را کم می‌کردیم.

 

طنزنویسان را برای سوژه‌یابی به جبهه می‌فرستادیم

 

صادقی در مورد مطالبی که از وقایع جنگ در جبهه‌ها به شیوه‌های طنز، چه نوشتاری و چه مصور، چاپ و منتشر می‌شد، گفت: برای این کار گزارشگرانی را به جبهه‌های جنگ می‌فرستادیم تا سوژه‌یابی کنند و برای ما ارسال دارند. رزمندگان هر چند وقت یکبار مطالب طنزی را به قلم خودشان از فضای جبهه و جنگ برای ما می‌فرستادند که با نام خودشان در مجله منتشر می‌کردیم. همچنین سوژه‌هایی را که به نظرشان می‌توانست مورد استفاده ما قرار بگیرید به دست ما می‌رساندند.

وی درخصوص مطالب مربوط به جبهه جنگ، گفت: در فضای جبهه‌ها طنز نبود. اما ما سعی می‌کردیم تا با ابزار طنزنویسی و عناصر طنز آن را تلطیف کنیم.

 

صادقی درخصوص طنزنویسی و اجرای آن در رادیو گفت: ما دو نوع طنز داریم. یکی به صورت دیالوگ و دیگری به شکل مونولوگ با مخاطب ارتباط برقرار می‌کند. اما در رادیو دیالوگ بیشتر به کار می‌رود. چرا که بیش از یک بازیگر داشته و امکان استفاده از جملات رفت و برگشتی میان دو شخص بیشتر است. همچنین نوشتن مونولوگ برای رادیو که هیچ تصویری ندارد هم برای نویسنده دشوار است و هم در هنگام اجرا برای بازیگر رادیو سخت است. از طرفی هم مخاطب با چنین طنزهایی که تک نفره باشد سخت ارتباط برقرار می‌کند. طنز به معنای واقعی در رادیو خیلی کم وجود دارد و آن چیزی که اکنون در قالب طنز مطرح می‌شود، در اصل فکاهی است. طنز مفهوم دیگری دارد. طنز حتما باید اصلاح‌گرایانه باشد و در انتقاد با واقعیت‌های بیرونی خود هدفی را دنبال کند و تاثیرگذار باشد.

گفتنی است ادامه این برنامه به صورت کارگاهی برگزار شد؛ به شیوه‌ای که صادقی به علاقه‌مندان حاضر در نشست سوژه‌ای را می‌داد و آن ها هر کدام جداگانه مطلبی طنز با استفاده از عناصر محتوایی و لغوی آن سوژه می‌نوشتند و می‌خواندند. صادقی نیز با بررسی نوشته‌های حضار نقاط قوت و یا ضعف نوشته‌ها را بررسی و آن ها را راهنمایی می‌کرد. همچنین مجموعه کتاب‌های طنز دفاع مقدس به قلم اکبر صحرایی به عنوان نمونه‌ای از آثار طنز دفاع مقدس که از سوی انتشارات سوره مهر چاپ شده است به شرکت کنندگان در این برنامه هدیه شد.


نظر بگذارید

نام و نام خانوادگی:
پست الکترونیکی (email):
وب سایت:
* متن نظر: