تاريخ انتشار: 1 خرداد 1396 ساعت 00:16

نشست تخصصی نهمین جشنواره طنز سوره برگزار شد

طنز امروز باید‌ها و نباید‌ها

نشست تخصصی نهمین جشنواره طنز سوره ساعت 10 صبح روز یکشنبه 31 اردیبهشت ماه 1396 در سالن زنده‌یاد فردی حوزه هنری با حضور اساتید و طنزپردازان کشور برگزار شد.

پیش از برگزاری آیین اختتامیه «نهمین جشنواره طنز سوره»، نشست تخصصی بررسی طنز با حضور ناصر فیض، اسماعیل امینی، سیدعلی میرفتاح، احمد عربانی، امید مهدی‌نژاد و نویسندگان و طنزپردازان کشور برگزار شد.

نگرانی های طنز امروز

کیفیت فدای کمیت نشود

ناصر فیض در این برنامه با موضوع «ده نگرانی شعر طنز امروز» به نکاتی در این‌باره اشاره کرد و گفت:  یکی از نگرانی‌های من در حوزه شعر «مناسبتی خواندن شعر برای ذائقه مخاطب» است. اینکه در چه جمعی و با چه سلیقه‌ای قرار داریم، بعد به انتخاب شعری همسو با سلیقه و ذائقه آن جمع بپردازیم یک نگرانی است. البته نگاه خوشبینانه به این موضوع، مخاطب شناسی درست از سوی شاعر است. چرا که اگر درست انجام شود می‌تواند موثر واقع شود. 

تعدد جلسات بی در و پیکر با موضوع شعر نیز یکی دیگر از آفات دنیای شعر ما است. هر روزنامه‌ای و هر سازمان فرهنگی تصور می‌کند چون نام فرهنگی هنری دارد باید محفل شعری نیز برپا کند. تعدد این نشست‌ها با برنامه ریزی ضعیف و نبود نیروی کارآمد به جای رشد شعر در کشور موجب آسیب و نگرانی است. 

خودسانسوری نیز موجب آسیب به شعر طنز می‌شود. برای مثال به شاعری می‌گویند در مورد فلان موضوع دقت بیشتری داشته باششد اما شاعر به جای رعایت آن موضوع، کل مسئله را پاک می‌کند. به نوعی کاسۀ داغ تر از آش می‌شود. این‌گونه رسالت اصلی شعر طنز فراموش می‌شود.

آسیب دیگر، تعریف درست طنز است. تصور عمومی از طنز، تازیانه‌ای بر گردۀ ستمگری است. توقف در این مرحله به موعظه تبدیل می‌شود. ماهیت اصلی شعر طنز نیز تحت‌الشعاع قرار می‌گیرد. 

متاسفانه گاهی برخی ناشران آثاری به نام شعر طنز چاپ و منتشر می‌کنند که می‌توان آن را فاجعه نام نهاد. چرا که عموم مردم با تهیه این آثار، فکر و شیوه شعر طنزی را که با آن روبه‌رو هستند نادرست دریافت می‌کنند. در مورد مسئله نظارت و ممیزی نیز همین است. گاهی فردی در جایگاه نظارت و بررسی این اشعار قرار می‌گیرد که هیچ تخصصی در حوزه شعر طنز ندارد. 

بایدها و نباید‌های طنز

طنزپرداز صاحب اندیشه باشد

اسماعیل امینی در این برنامه درباره موضوع «طنز امروز، بایدها و نبایدها» گفت: بایدها و نبایدهای طنز از کجا آمده است. دانش، ذوق و پسند هر هنرمند در مشخص نمودن بایدها و نبایدهای طنز موثر است. گاهی منتقدان در میان منویات شخصی خودشان فاصله‌ای با طنز ایجاد می‌کنند. اما این هنرمند است که بایدها و نبایدهای خود را تعیین می‌کند. 

تجربه شخصی من نشان از چند نکته در مورد شعرای طنز است. اول اینکه از اشعار افراد مشهور تبعیت می‌کنند. در تمرین ایراد ندارد. اما در ارائه نباید از شعرای مشهور تبعیت کرد.

دومین نباید، پیروی از پسند عمومی عصر شاعر است. طنزپردازی که صاحب اندیشه است نیازی به تبعیت از پسند روز ندارد. البته باید ذائقه مخاطب را در نظر داشته باشد اما نباید برای آن طنزپردازی کند.

پس از مدتی ذوق تکراری می‌شود. این اتفاق به دلیل عدم مطالعه کافی است. عدم مطالعه موجب حرف‌های تکراری می‌شود. یکی از بایدهای تجربی من این است که اگر هزار کلمه می‌نویسم، به جایش سه هزار کلمه مطالعه کنم. متاسفانه برخی از دوستان پس از مشهور شدن دست از مطالعه برمی‌دارند. بزرگ‌ترین طنزپردازان جهان نیز دست از مطالعه متن‌های معتبر مختلف برنمی‌دارند.

یکی دیگر از نبایدها، خط قرمزهای سیاسی است. نباید زمام اندیشه طنزپرداز به دست سیاست اداره شود. هنرمند خودش صاحب اندیشه است و می داند که چه باید بگوید و چه چیزی اهمیت بیشتری دارد.

چگونه آموختم نگران نباشم و طنز بنویسم؟

طنز نمایش حماقت‌هایی است که در نگاه اول مهم به نظر نمی‌رسد 

سیدعلی میرفتاح نیز در نشست تخصصی نهمین جشنواره طنز سوره در مورد موضوع «چگونه آموختم نگران نباشم و طنز بنویسم» با انتقاد از عدم مطالعه لازم توسط تولیدکنندگان آثار ادبی گفت: مشکل مطالعه کشور ما فقط کمبود سرانه مطالعه از سوی جامعه عمومی نیست. بلکه کمبود سرانه مطالعه در میان نویسندگان و شعرای ما است. 

در مورد طنز اتفاق نظری میان هنرمندان وجود ندارد. از دید من طنز نوعی نمایش حماقت‌هایی است که در نگاه اول مهم به نظر نمی‌آید. طنزپرداز باید در سطح فکری بالاتری نسبت به دیگران قرار گیرد تا بتواند در کار خود موفق باشد. این اتفاق تنها با مطالعه بسیار از متون مختلف میسر خواهد شد.

یکی از مشکلات عصر ما، دنیای مجازی است. متاسفانه زندگی واقعی را در حاشیه قرار داده است. همچنین مطالعه کتاب نیز کم شده است. در بسیاری از مواقع هم ادبیاتمان شبیه به ادبیات دنیای مجازی شده است. این ایراد در بسیاری از آثار این دوره از جشنواره طنز سوره نیز مشهود بود.

نکاتی ضروری در کارتون و کاریکاتور

برخی هنرمندان برای سوژه یابی دستشان جلوی تکنولوژی دراز است

احمد عربانی با موضوع «ده نکته ضروری در کارتون و کاریکاتور» با خطاب قرار دادن جوانان هنرمند و علاقه‌مند به هنر گفت: به جوانان توصیه می‌کنم که هنگام پیشرفت مغرور نشوند. همچنین به مسئولین روزنامه‌ها و مجلات پیشنهاد می‌کنم، ضمن میدان دادن به جوانان، اسباب خروج از راه درست و پله به پله پیشرفت و کسب تجربه را فراهم نسازند. بهتر است اجازه دهند جوانان در کار هنری روند عادی خود را پشت سر بگذارند. اگر کار خوبی از هنرمند جوان و کم تجربه‌ای در دسترس قرار گرفت، برای اولین بار روی جلد چاپ نشود. بهتر است اولویت‌ها رعایت شود. البته اگر هم این اتفاق شکل گرفت، آن هنرمند جوان مغرور نشود و ظرفیت خود را بالاتر ببرد. انتظار اینکه در شماره‌های بعدی مجله نیز روی جلد را به او اختصاص دهند نداشته باشد.

متاسفانه نرم‌افزارهای پیشرفته دیجیتالی در هنر ؛ نه تنها کمکی به هنر نکرده است بلکه در بسیاری از مواقع موجب تنبل کردن استعداد هنرمندان جوان شده است. با رشد تکنولوژی بازار کپی نیز داغ است. برخی هنرمندان جوان به خود زحمت تفکر و اندیشه و ذوق و نوآوری نمی‌دهند. حتی برای سوژه یابی نیز دستشان جلوی این تکنولوژی دراز است. در صورتی که باید تکنولوژی در خدمت آنان باشد.

  استعداد، پشتکار، تجربه‌های کاربردی

طنزپرداز تلقی کردن یک هنرمند شروع یک بی‌راهه است

امید مهدی‌نژاد نیز در پایان این نشست با موضوع «استعداد، پشتکار، تجربه‌های کاربردی» گفت: مطالعه متون ادبیات فارسی دایره واژگان هنرمند را افزایش می‌دهد. در کنار آن سرودن شعر کمک شایانی به توانایی هنرمند در کار خود می‌کند. چرا که موقع شعر گفتن به همه شئون کلمه از جمله هاله‌ها و لایه های معنایی‌اش توجه می‌کند. این امر در هر گونه نوشتنی به هنرمند کمک می‌کند. استفاده از لغات مناسب و تاثیرگذارتر از محاسن این کار است.

طنزپرداز تلقی کردن یک هنرمند شروع یک بی‌راهه است. اینکه بسیاری از عموم مردم تصور کنند که طنزپردازی یک رشته مجزا است، غلط و اشتباه است.

به همه دوستان توصیه می‌کنم خوب بخوانیم، زیاد بخوانیم، زیاد بنویسیم و زیاد منتشر کنیم. منتشر کردن یعنی مطلبی که می‌نویسیم را برای خودمان نگه نداریم و برای مطالعه دیگران نیز در اختیار قرار دهیم. 


نظر بگذارید

نام و نام خانوادگی:
پست الکترونیکی (email):
وب سایت:
* متن نظر: