تاريخ انتشار: 4 اردیبهشت 1396 ساعت 11:48

معرفی کتاب آخرین زلزله‌ی تهران اثر علیرضا لبش

بزرگان سر راهی در آخرین زلزله‌ی تهران

آخرین زلزله‌ی تهران مجموعه شعرهای سپید علیرضا لبش است که بین سال‌های 1386 تا 1394 سروده شده و در بهار 1395 با تیراژ 500 نسخه و قیمت 10 هزار تومان توسط نشر چشمه به چاپ رسیده است. این مجموعه شامل شعرهای جدی و طنز می‌شود که در سه قسمت بخش‌بندی شده است. دفتر اول کتاب، فسیل نام دارد و با این شعر آغاز می‌شود:

 آن‌ها برای تمام سؤال‌های جهان جواب دارند

ما از تمام جواب‌های جهان سؤال می‌پرسیم

آن‌ها جامعه فیلسوفان زنده را دارند

ما انجمن شاعران مرده را

ما فسیل‌هایی هستیم

که هرگز به دنیا نیامدیم

همین شعر به ما نشان می‌دهد که با یک مجموعه سرشار از دغدغه‌ها و پرسش‌های فلسفی مواجهیم و همین‌طور قرار است شعرهای این کتاب باورهای ما را به انتقاد و چالش بکشد.

دفتر اول کتاب عاشقانه و اجتماعی است ولی بار عاطفی شعرها بر بار اجتماعی و انتقادی آن‌ها می‌چربد. دفتر اول با این شعر عاشقانه به پایان می‌رسد:

عکس قدیمی

شده‌ای یکی از هزار

اسبی میان گله‌ای

خوشه‌ای میان گندم‌زار

دنیا چقدر عوض شده است

دفتر دوم کتاب، موزه نام دارد. در این دفتر هم دغدغه‌های عاشقانه شاعر با دغدغه‌های اجتماعی‌اش در هم آمیخته و شاعر در نهایت دغدغه‌های اجتماعی‌اش را به نفع دغدغه‌های عاشقانه کنار می‌گذارد:

 

خاورمیانه

بگذار هراس تمام شدن آب‌های جهان

زلزله‌ی تهران

موش‌های آدم‌خوار

و روزنامه‌ای که هنوز به چاپخانه نرسیده

در میان بازوانت گم شود

من به خانه برگشته‌ام

با هندوانه‌ای سرخ

در شعرهای سپید کوتاه و بلند این دو دفتر با زبانی منسجم و ساختارمند و موسیقایی مواجه هستیم. طوری که در شعرها گاهی حس می‌کنیم با وزن عروضی مواجه هستیم، اما بعد می‌فهمیم که وزن عروضی سنتی در شعرها حضور ندارد بلکه شاعر به موسیقی طبیعی زبان در این شعرها دست پیدا کرده است و ما را با آهنگ کلمات به موسیقی خاص شعرها پیوند می‌دهد.

دفتر سوم کتاب، زباله‌دان تاریخ نام دارد. با خواندن شعر پیشانی دفتر سوم می‌فهمیم که در این دفتر قرار است با طنز تاریخی مواجه شویم:

شاعرانی که برای تاریخ سرودند

به زباله‌دان تاریخ پیوستند

من

برای زباله‌دان تاریخ می‌نویسم

در این قسمت از مجموعه با شعرهای سپید طنزی مواجه هستیم که ساختارمند هستند و شاعر از ظرفیت‌های زبانی برای ایجاد طنز کمک گرفته است و تاریخ و مقایسه تاریخی گذشته را با امروز دست‌مایه شعر طنزش قرار داده و در پایان شعرها با نتیجه‌گیری‌های شاعرانه به طنز فخیم رسیده است.

شعرهای این قسمت از کتاب را در دسته‌ی طنز تلخ یا گروتسک می‌توان دسته‌بندی کرد. طنزی که شاید مخاطب را به خنده بیاندازد اما هدفش این نیست. هدف این نوع طنز گرفتن آیینه‌ای بزرگ‌نما در مقابل مخاطب است که مخاطب خود را در آیینه ببیند و به فکر فرو برود. اگر در این میان خنده‌ای هم بر لبش نشست، باکی نیست که این خنده، تلخ خنده‌ای بر خود است.

پرتقالی‌ها در بندر گمبرون

روی سبیل شاه نقاره می‌زدند

شاه‌عباس سبیلش را کج کرد

و پرتقال‌ها جعبه جعبه

به خلیج فارس ریختند

عده‌ای در پرتغال با هیجان می‌خواندند

پرتغال! ای مرز پرگهر

در نهایت اگر ماندگاری و در حافظه تاریخی ماندن شعری از یک مجموعه ملاک ارزش‌گزاری باشد، احتمالا این شعر از مجموعه آخرین زلزله‌ی تهران در حافظه تاریخی ادبیات ما خواهد ماند:

سعدی یک خیابان کوچک است

حافظ یک پل است

فردوسی یک میدان است

جلال آل احمد یک بزرگراه است

ما بزرگان‌مان را سر راه گذاشته‌ایم


نظر بگذارید

نام و نام خانوادگی:
پست الکترونیکی (email):
وب سایت:
* متن نظر: