تاريخ انتشار: 2 اسفند 1395 ساعت 23:26

108اُمین نشت دگرخند برگزار شد

«گچ پژ» نمونه خوبِ زبان آوری در طنز

به گزارش روابط عمومی دفتر طنز حوزه هنری 108اُمین نشست دگرخند با موضوع معرفی و بررسی کتاب «گچ پژ» دوشنبه 2 اسفند ماه 1395 در سالن اوستا حوزه هنری برگزار شد.

در این برنامه دکتر لیلا کردبچه، حسام الدین مقامی کیا و محسن رضوانی درباره این کتاب بحث و گفتگو کردند.

در ابتدای نشست محسن رضوانی نویسنده کتاب «گچ پژ» درباره چگونگی شکل گیری کتابش چنین گفت: «پیش از این ، مطالبی را با لحن زبان دوره ناصری در وبلاگم  و نشریه سه نقطه منتشر می کردم که جناب آقای ناصر فیض پیشنهاد کردند که آنها را سر و سامانی بدهم تا در قالب کتابی منتشر شود.

نوشته ها مربوط به سالهای 1389 تا 1392 است. اگر قرار باشد تجدید چاپ شود برای چاپ های بعدی کتاب در نظر دارم تا تغییراتی در آن بدهم. برای نمونه می توانم به موضوع وحدت مخاطب اشاره کنم که در بخش بیشتری از نوشته هایم مخاطب شازده است و در گروه کوچکی این طور نیست که فکر می کنم بهتر است یکدست بشود. و دیگر اینکه در انتهای کتاب واژه نامه طنزی را تعبیه کنم تا واژگان و اصطلاحاتی که برای مخاطب امروزی آشنا نیست را با زبانی شیرین شرح دهم.»

در ادامه برنامه دکتر لیلا کردبچه درباره ویژگی های کتاب چنین گفت: « چهار حرف «گچ پژ» به نوعی و ازمنظری نماینده زبان فارسی هستند و با توجه به اینکه این کتاب زبانی قدیمی دارد و در آن زبان کاربرد لغات عربی بیشتر هم بوده خود این موضوع نوعی تناقض و موقعیتی طنز آمیز به وجود می آورد. از جمله ویژگی های این لحن می توان به استفاده از جملات توصیفی، استفاده از جملات دعایی، بی پروایی و صراحت در زبان اشاره کرد.

نثر قاجاری پس از تکلف نثر دوره هایی چون تیموری سعی در سادگی داشت و سجع و جناس کمتر در آن دیده می شود که بازی های زبانی در این متن نشان می دهد نویسنده به مسائل حوزه زبان توجه داشته است.

در این مجموعه به مسائل اجتماعی روز هم اشاره شده است. مسائلی همچون شبکه های اجتماعی و چیزهایی از این دست.

ویژگی دیگر بینا متنی بودن است مثلا در صفحه 52 در بیتی چنین آمده است:

«اگر ظرف مرا بشکسته لیلی     چرا با دیگرانش بود میلی؟ » که هم اشاره به آن بیت معروف دارد و هم با دست بردن در اجزا آن به معنای دیگری رسیده است که همین معنای جدید ایجاد طنز می کند.

نکته دیگر درباره متن این اثر استفاده از واژه هایی کاملا امروزی مثل سیگنال، گالینا بلانکا و ... در لحنی شبیه دوره ناصری است.

پیوند داشتن محتوا با زبان عامه از دیگر ویژگی های این اثر است. استفاده از عبارتهایی همچون : قیف آمدن، پرچمت بالاست و...

آشنایی زدایی، فرا رَوی از زبان معیار یا برجسته سازی و هنجار گریزی در متمایز شدن از خود زبان است. در متون دوره قاجار این زبان خودش به نوعی آشنایی زدایی از زبان متکلف و متصنع روزگار پیش از خود بوده و قدمی را به سمت زبان مردم برداشته است. در زبان تازه از جملات کوتاه استفاده شد. مشابه زبان مردم در مقابل زبان قبل از آن که توصیف در توصیف و صفات پی در پی در آن بسیار دیده می شد. نکته جالب دیگر این است که همین زبانی که در کتاب می بینید و به نظر دشوار می آید در روزگار خود زبان تازه ای بوده و و ساده تر از روش پیش از خود است.

در مجموع این کتاب نکات زبانی خوبی دارد و برای اینکه نشان داد چقدر می توان در طنز زبان آوری کرد این کتاب نمونه خوبی است. شگردها و صنایع ادبی متعددی در این اثر استفاده شده است. از جمله می توان به استخدام، تشبیه، حرف گرایی، اغراق و ... اشاره کرد.»

پس از آن حسام الدین مقامی کیا درباره ویژگی های کتاب گچ پژ گفت: «آدم از خواندن این کتاب لذت می برد و خواننده را سیراب می کند. زبانی که به لحن قجری نزدیک است کاراکتری به ما نمی دهد و خود ماجرا در امروز اتفاق می افتد اما این لحن چند کاربرد اصلی دارد. یکی اینکه این بیان صحنه های طنز آمیز را با این لحن تشدید می کند و امکان کلمه سازی به نویسنده می دهد. نوع دیگر گفتن اتفاقات متن را با نمک می کند. ویژگی دیگر پرداختن به جزییات و مصادیق در روایت است که به جذابیت اثر اضافه می کند.

نکته دیگر شروع و پایان هر بخش است که نمی توان از شروع آن پایانش را پیش بینی کرد و معمولا مخاطب را غافلگیر می کند. شروع هر بخش هم معمولا به گونه ای است که که برای خواننده کشش ایجاد می کند تا انتهایش را بخواند.

در ادامه نشست عبدالله مقدمی درباره نثر و زبان قجری گفت : شباهت های این یادداشت از نظر لحن با یادداشت های ناصرالدین شاه بیشتر است تا با مکتبات اداری آن دوران و لحن شخصی و خصوصی دارد .قائم مقام فراهانی و دهخدا دو چهره تاثیر گذار در ساده شدن زبان مکتوب دوران خود بودند و مرحوم دهخدا تاثیر ویژه ای بر این موضوع داشت که خودشان هم تحت تاثیر ادبیات آن روز آذربایجان بودند.

پایان نشست به پرسش و پاسخ گذشت و پس از آن کتاب گچ پژ با امضای نویسنده به حاضران تقدیم شد.

کتاب گچ پژ مجموعه نثرهای محسن رضوانی با لحنی نزدیک به زبان دوره ناصری است که به تازگی توسط انتشارت سوره مهر و به همت دفتر طنز حوزه هنری در 102 صفحه منتشر شده است.


نظر بگذارید

نام و نام خانوادگی:
پست الکترونیکی (email):
وب سایت:
* متن نظر: