تاريخ انتشار: 20 مهر 1394 ساعت 17:16

یادداشتی از محسن سلیمانی

طنز حضوری (قسمت اول)

درباره ی طنز حضوری یا همان استندآپ کمدی (قسمت اول)


کتابی درباره نوشتن و اجرای طنز کتابی  به نام طنزپردازی به زبان ساده در 1200 صفحه نوشته ام که تقریبا نیمی از آن درباره طنز حضوری است! این کتاب الآن سه سال است که زیر چاپ است و دوستان انتشارات به من  اطمینان داده اند که حتماً کتاب را منتشر خواهند کرد و اصلآً جای نگرانی نیست. در اینجا من سعی کرده ام  خیلی کوتاه به برخی از مسائل و ویژگی های طنزحضوری یا ایستاده بپردازم .
 
قالب طنز حضوری یا همان تقریباً اجرای تک نفره برنامه طنز در روی صحنه، در ایران قالب ناشناخته ای بود ولی اخیراً با برنامه خندوانه رامبد جوان  و چند اجرای طنز حضوری  نامش کمی در دهان ها افتاده است ولی مشکل این است که هنوز  ما در کشورمان مثل کشورهای غربی -به خصوص آمریکا - طنزپرداز حرفه ای برای اجرای طنز حضوری نداریم و بیشتر افراد بازیگران و طنزپردازان تفننی هستند یعنی گاهی طنزهای حضوری هم اجرا می کنند.  


طنز حضوری یا طنز ایستاده (  استندآپ کامدی) نوعی قالب طنز است که در آن طنزپرداز معمولاً در روی صحنه ای به طور زنده  مقابل مردم یا حضار،  بلندگو به دست  می ایستد و با گفتگوی مستقیم با آنها شوخی هایی را در جلوی آنها اجرا می کند تا مردم بخندند .
این شوخی ها  اغلب چند شوخی به هم  پیوسته ( یا به اصطلاح تک گویی یا روتین ) و دست اول است . طنز حضوری در واقع نوعی ترکیب متن با اجرای تئاتری است و طنزپرداز نه تنها باید شوخی هایش خنده دار باشد بلکه اجرای آنها نیز باید بامزه باشد.  به علاوه این شوخی های طنزپرداز معمولاً قبلاً آماده  و نوشته می شود ولی طوری اجرا می شود که انگار طنزپرداز فی البداهه آنها را می گوید. 
هر برنامه طنز حضوری می تواند از 3 دقیقه تا یک ساعت باشد اگر چه   معمولاً بین  پانزده دقیقه تا سی دقیقه است ولی اگر در یک ساعت در جلوی مردم  اجرا شود  سختی هایی دارد که به برخی از آنها اشاره خواهم کرد. 


  علت این که من  جا به جا از کلمه معمولاً و اغلب استفاده می کنم دلیلش این است که طنز حضوری سبک ها و شیوه های دیگری نیز ممکن است داشته باشد . مثلاً طنزپرداز ممکن است آن را در تلویزیون یا  جلوی دوربین ویدیو اجرا کند نه در حضور مردم  ؛ و  به جای ایستادن،  بنشیند ( مثل مهران مدیری در  شوخی کردم ) ؛ یا احتمال دارد برخی از طنزپردازها از لطیفه های قدیمی یا شوخی های از هم گسسته استفاده کنند نه لزوماً پیوسته  مثل اجراهای حمید ماهی صفت که چند تا لطیفه را حفظ می کند و روی صحنه می گوید ؛ حتی بعضی ممکن است یک داستان  یا ماجرای  کوتاه پر از حوادث طنزآمیز را تعریف کنند ( مثل خاطره  مهران غفوری در شام ایرانی   درباره  ماجرای اولین باری که به خارج) ؛ یا برخی شاید شوخی هایشان دسته اول نباشد ؛ و بعضی متن ها را قبلاً ننویسند؛ و باز گروهی ممکن است به جای شوخی های به هم  پیوسته از نقیضه هایی ( مثلاً اجرای خنده دار آوازهای خواننده ها یا بازنمایی ادای همراه با اغراق یک شخصیت مشهور ) استفاده کنند.  با وجود این ، شیوه متعارف در اجرای طنزحضوری همان شیوه ای است که در ابتدا گفتم ؛ چون طنزپردازها معتقدند ضریب خطر بدعت گذاری یا  فاصله گرفتن از شیوه متعارف در طنز حضوری خیلی بالاست و ممکن است به شکست کامل طنزپرداز منجر شود. 


نکته دیگر مکان اجرای طنز حضوری است . طنز حضوری معمولاً در باشگاه ها ، کافه ها ، رستوران ها ، سالن های اجتماعات ( مدرسه ، دانشگاه ، اداره و ... )  و سالن تئاتر ، و به طور زنده اجرا می شود ولی باز این نکته نیز چنان که اشاره کردم قانون بی چون و چرایی نیست چون ممکن است گاهی طنز حضوری در استودیوی تلویزیون ،  در یک استودیو یا حتی در یک  اتاق در جلوی دوربین ویدئویی اجرا شود. 


وبالاخره نکته آخر در مورد خود طنزپرداز روی صحنه  است . گاهی  طنزپرداز متن های طنز حضوری اش را خودش می نویسد و گاهی فقط او متن را روی صحنه مثل یک هنرپیشه  اجرا و آن را جاندار می کند.  چه متن نویس و مجری طنز ایستاده یکی باشد و چه نباشد ، طنزپرداز طنز ایستاده ، یک هنرمند کامل ، با همان حساسیت ها ، هوش ، نکته سنجی  و  طنازی است  و  باید  روی صحنه نواقص متن را با اجرای بامزه اش برطرف کند. به علاوه متن نویس نیز باید دقیقاً بداند که متن را برای کدام مجری و با چه توانایی هایی می نویسد. 


مجری طنز ایستاده در ضمن باید سه ویژگی مهم داشته باشد : گوشی تیز ، چشمی بینا و تخیلی قوی برای کشف شوخی در اطرافش ، توانایی و اراده برای نوشتن یک عالمه شوخی و توانایی برای تشخیص و گزینش شوخی های عالی از بین شوخی هایی که نوشته است.  
در برابر طنز حضوری حرفه ای  ، شبه طنز حضوری یا طنز حضوری سنتی  هم داریم مثل برنامه هایی که معمولاً لطیفه گوها اجرا می کنند. آنها بیست سی لطیفه را از جاهای مختلف جمع آوری و حفظ می کنند و بعد روی صحنه  با کمک موسیقی و غیره می گویند .اما طنز  حضوری حرفه ای و امروزی با شبه طنز حضوری – مثل برنامه های ماهی صفت - فرق دارد . من در کتابم به طور مفصل توضیح داده ام که فرق آنها ، و نیز معایب طنزحضوری سنتی چیست که از این نکته در اینجا می گذرم . 


 
آیا مجری طنزحضوری باید بازیگر باشد ؟


لزوماً نه ، ولی بهتر است بازیگر یعنی کمدین باشد. طنز حضوری ترکیبی است از اجرای شوخی و شوخی گویی . در طنز حضوری فقط متن نیست که مردم را می خنداند  بلکه نوع  ظاهر طنزگو ( نوع چهره و اندام ؛ مثلاً چهره وودی آلن و اندام چاق هاردی خود به خود خنده دار است) ، نوع بیان او ( فراز و فرود صدا ، لهجه ، جنس  و لحن صدا و ...)  ، نوع زبان بدن او ( حرکات دست و بدن ) نیز در خنداندن مردم تاثیر زیادی دارد.  بنابر این اگر طنز پرداز از فیزیک ، صدا و بازی قوی استفاده کند تاثیر متن چند برابر می شود . در واقع طنزپرداز  چوب خشک یا بلندگو نیست و روخوانی نمی کند بلکه متن شوخی ها را زنده می کند. البته می توان برخی از این عوامل را نداشت یا به کار نگرفت ولی اگر طنزپرداز بخواهد مردم قاه قاه بخندند حتماً باید جنسش جور باشد .
                                                                                    

                                                                                                       ادامه دارد


نظر بگذارید

نام و نام خانوادگی:
پست الکترونیکی (email):
وب سایت:
* متن نظر: