تاريخ انتشار: 11 مرداد 1389 ساعت 19:45

به سوی طنز اجتماعی می‌رویم | گفتگو با رویا صدر

مهدی فرج‌اللهی


 

شعر طنز بیشتر مخاطب دارد یا نثر طنز و مخاطب کدام یک را بیشتر ترجیح می دهد؟
جریاناتی در شعرطنز امروز می بینیم،به ویژه در دهه اخیر،ساختار شکنی در موضوع و قالب و نحوه و نوع واژگان بکار رفته که به زبان نسل جدید نزدیک شده و در عین حال به قالب های شعری وفادار بوده است .
ساختار شکنی های صورت گرفته در این جریانات که بیشتر آنرا در جلسات شعر طنز می بینیم ،با نو آوری در سوژه و استفاده از واژگان همراه است.اما به صورت کلی تر در این جلسات  ،بیشتر اقبال به شعر هایی است که در آنها واژگان امروزی تر بکار رفته شده و یا از خطوط قرمز عبور کرده اند که آن را نمی توان نو آوری خواند.
اما نثر ؛روزنامه ها خیلی دست به عصا راه می روند و امکان تجلی نو آوری در نثر به شکل مطلوب و جود ندارد در نتیجه نثر عقب نگه داشته می شود و امکان رقابت محدود تر می شود. و عملاً باعث می شود که نثر ،پیشرفت چندانی نداشته باشد.
از طرفی عوام زدگی و جواب به آن نوع از نیاز مخاطب که پیشتر گفته شد جریان شعر طنز را شکل میدهد و این آفت بزرگی است که شاعر در پی مخاطب حرکت کند.

جایگاه طنز وبلاگی کجاست و طنز وبلاگی می تواند طنز را از این بحران برهاند؟
بحث طنز وبلاگی،بحث گسترده ای است. ولی در مجموع در نشریات فرصت و امکان بیشتری برای کار بر روی اثر وجود دارد و مخاطب با توجه بیشتری اثر را می خواند. در وبلاگستان این مسئله قربانی سرعت می شود و این ،روی سطح مطلب ارائه شده موثر است که به نوبۀ خود سطح انتظار مخاطب را نیز پائین می آورد.ولی به علت فضای آزاد و باز اینترنت و محدودیتهای موجود در نشریات، مردم بیشتر در برخورد با مسائل روز ،از طریق اینترنت موضوع را دنبال می کنند تا رسانه های رسمی که این امر به علت تکثر و آزادی بی قید و شرط و هدایت نایافتگی مطالب ارائه شده در اینترنت می تواند منشا پایین آمدن سطح انتظار و سلیقۀ مخاطب نسبت به مطلب طنز باشد.  درعین حال وبلاگستان زمینه ای را فراهم کرده که نوآوری هایی متناسب با  نیاز روز و زبان مخاطب اتفاق بیافتد وقالب هایی رشد کنند مثلاً کوتاه نویسی وارائۀ آثار مینی مال در پاسخ به سرعت عصر ارتباطات .یعنی ما امروز شاهد رشد و توسعۀ طنز در سایۀ بسط دموکراسی دیجیتالی هستیم،هر چند این حرکت،باعث بروز آشفتگیهایی در طنز و محدودۀ آن نیز شده است.
نظر شما راجع به طنزنویسان جوان چیست، طنزنویسانی که تازه وارد دنیای طنز می شوند توانایی این را دارند که یک اتفاق در این حوزه بیاندازند و یا این ها نیاز به آموزش دارند؟
من در کل به آموزش در طنز قایل نیستم .یعنی فکر نمی کنم طنزنویسی را بشود در کلاس آموزش داد .نوشتن طنز بیشتر از این که اکتسابی باشد،امری ذاتی در هنرمند است.ولی فکر می کنم کلاسهای طنز می توانند به علاقمندان کمک کنند که به نگاه و تلقی درستی از طنز برسند و بتوانند نگاهی تحلیلی نسبت به آن و آثار طنز آمیز داشته باشند.
در مورد طنزنویسان جوان برای نظر دادن هنوز زود است من وقتی وارد حوزه طنز شدم و در گل آقا مشغول به کار شدم فضا و حریم ها مشخص بود،محدودۀ طنز و نیاز و زبان مخاطب برایمان تعریف شده و مشخص بود.در مجموع محدودۀ کار روشن بود ولی الآن بسط نفوذ اینترنت و پیچیدگی فضای سیاسی جامعه و ابهامات بی شمار کار را برای نسل جدید سخت کرده است ؛ اما خوب ویژگی جوان ها این است که به  دنبال راه های جدید می گردند نسل جدید نسل پی گیری است. مباحث نظری طنز را دنبال می کند و جستجوگر است و در سایۀ این امر بی شک راههای نویی را برای برون رفت از تنگناها می تواند پیدا کند.


من احساس می کنم طنز دوره ما به سمت طنز اجتماعی می رود نظر شما چیست؟
نسل ما یک نسل آرمان خواه بوده و این کم شدن آرمان ها در نسل جدید سمت و سویی متفاوت  به آثار طنز آنها داده است وآن را به سمت و سوی  طنز اجتماعی می برد .


طنز در نسل جدید چه تغییر و تفاوتی با نسل قدیم دارد؟
خوب "نسل قدیم"اصطلاح عامی است که یک بازۀ زمانی گسترده و چند نسل را شامل می شود.ولی اگر منظورتلن این است که طنز در نسل جدید و نسل پیش از آن چه تفاوتی دارد،مهمترین تفاوتش به نظرم این است که الآن یک جور از هم گسیختگی و (با دید مثبت اگر بخواهیم نگاه کنیم)تکثر در جریان طنز این نسل دیده می شود."طنزگل آقایی"جریان مهم طنز دوره ای بود که ما شروع به نوشتن کردیم.الآن  جریان واحدی در طنزنویسی وجود ندارد که سایه سنگین خود را بر روی طنز بیاندازد .مضافاً اینکه زبان نسل جدید با طنز آمیخته شده است و آزمایش گری در طنز بیشتر شده است ورویکرد نشریات(بخصوص جوان پسند )به طنز بسیار بیشتر از زمان ماست.  این خود به خود منتهی می شود به اینکه راه ها و سبک های جدیدی در طنز آزمایش شود. سرسری گرفتن طنز نیز در خیلی زمینه ها بیشتر شده و افراد فکر می کنند می توانند در هر قالبی قلم بزنند و آشفته بازاری ایجاد شده است.


نظر شما در زمینۀ جشنواره های طنز و جشنوارۀ طنز مکتوب چیست؟

از این نظر که در هر حال بخشی از آثار طنز محک بخورند و زمینه ای برای رقابت ایجاد شود و چند صباحی طنز و طنز نویسی ،جایگاهی در ستون اخبار فرهنگی – هنری رسانه ها و نشریات پیدا کند، خوب است ولی در عین حال،در یک نگاه کلی به نظر می رسداگر داوری ها دقیق نباشد یا خدای ناکرده پارامترهایی بجز قوت و ضعف آثار ارائه شده در نتیجۀ داوری موثر باشد،باعث دلسردی و نیز سردرگمی جوانان طنزنویس می شود و در نهایت این جشنواره یا مسابقه یا هر چیز که اسمش را می گذارید،در سطح یک حرکت فرمالیستی و بی اثر می ماند و چه بسا اثر مخرب بگذارد.چون در هر حال نوعی ارزش گذاری والگوسازی از جهت ترسیم خط مشی برای نگارش طنز از طریق محک زدن آثار بشمار می آید.در زمینۀ جشنوارۀ طنز مکتوب به طور خاص نمی توانم نظر بدهم چون یک دوره داور بودم و دو دورۀ اخیر نبودم و از کم و کیف داوری ها بی خبرم.ولی در هر حال امیدوارم که همه موفق باشند...(از این بی خاصیت تر نمی شود موضع گیری کرد!)


نظر بگذارید

نام و نام خانوادگی:
پست الکترونیکی (email):
وب سایت:
* متن نظر: